نوروز که قرن های دراز است بر همه جشن های جهان فخر می فروشد ، از آن روست که یک قرارداد مصنوعی اجتماعی و یا یک جشن تحمیلی سیاسی نیست ، جشن جهان است و روز شادمانی زمین ، آسمان ، آفتاب ، جوشِ شگفتنی ها و شور زدن ها و سرشار از هیجان هر آغاز ، نوروز گذشت زمان و دگرگونی های دوران را شاهد بوده و پیوسته با آمد و رفت الهام بخش خود ، پایان فصلی دیگر را به ساکنان این سرزمین کهنسال اعلام کرده است ، نوروز ، تجدید خاطره بزرگی است ، خاطره خویشاوندی انسان با طبیعت ، گذشت سال های دراز نه تنها از شکوهمندی سنّت های نوروزی نکاسته ، بلکه روشنگر این واقعیت بوده که بزرگ داشت نوروز و گرامی داشتن سنت های آن با احساس و اندیشه ایرانی ، پیوند ناگسستنی یافته است ...

مراسم سال نو و تاریخچه کامل نوروز

ابوریحان بیرونی در ( التفهیم ) در پاسخ به این سوال که : نوروز چیست ؟ می نویسد : « نخستین روز است از فروردین ماه و از این جهت روز نو ، نام کردند ، زیرا که پیشانی سال نو است و آنچه از پس اوست از این پنج روز ، همه جشن هاست و ششم فروردین ماه نوروز را بزرگ دارند ، زیرا که خسروان بدان پنج روز حق های خشم و گروهان بگزاردندی و حاجت ها روا کردندی ، آنگاه بدین روز ششم خلوت کردندی ، خاصگان را و اعتقاد پارسایان اندر نوروز نخستین آنست که اول روزی است از زمانه و بدو فلک آغازید گشتن. »

نوروز نامه منسوب به خیام آمده است که : « سبب نهادن نوروز آن بوده است که چون دانستند که آفتاب را دو دوربوده ، یکی آن سیصد و شست و پنج روز و ربعی از به اول دقیقه حمل بازآید ، به همان وقت هر روز که رفته بود بدین دقیقه نتواند آمدن چه هر سال از مدت همی کم شود ، چون جمشید این دو را دریافت انوروز نام نهاد و جشن آیین آورد ، پس از آن پادشاهان دیگر مردمان بدو اقتدار کردند. »

ابوریحان در آثار الباقیة ، می نویسد : « برخی از علمای ایران می گویند : سبب این که این روز را نوروز می نامند ، این است که در ایام تهمورث صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین خود را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود ، جمشید عید گرفت. »

نوروز جشن کهن ایرانی

نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جامانده از دوران باستان است ، خاستگاه نوروز در ایران باستان است و هنوز مردم مناطق مختلف فلات ایران نوروز را جشن می گیرند ، زمان برگزاری نوروز ، در آغاز فصل بهار است ، نوروز در ایران و افغانستان آغاز سال نو محسوب می شود و در برخی دیگر از کشورها تعطیل رسمی است.

نقشی از جشن چهارشنبه سوری در عمارت چهل ستون - عکس از رضا نظر بیگی

بنا به پیشنهاد جمهوری آذربایجان ، مجمع عمومی سازمان ملل در نشست ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) ۲۱ ماه مارس را به عنوان روز جهانی عید نوروز ، با ریشهٔ ایرانی به رسمیت شناخت و آن را درتقویم خود جای داد ، در متن به تصویب رسیده در مجمع عمومی سازمان ملل ، نوروز ، جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دارد و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر آن را جشن می گیرند توصیف شده است.

پیش از آن در تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۸ خورشیدی ، نوروز توسط سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد ، به عنوان میراث غیرملموس جهانی ، به ثبت جهانی رسیده بود ، در ۷ فروردین ۱۳۸۹ نخستین دورهٔ جشن جهانی نوروز در تهران برگزار شد و این شهر به عنوان « دبیرخانهٔ نوروز » شناخته شد.

زمان نوروز

جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاری آغازمی شود ، در دانش ستاره شناسی ، اعتدال بهاری یا اعتدال ربیعی در نیم کره شمالی زمین به لحظه ای گفته می شود که خورشید از صفحه استوای زمین می گذرد و به سوی شمال آسمان می رود ، این لحظه ، لحظه اول برج حمل نامیده می شود ، و در تقویم هجری خورشیدی با نخستین روز ( هرمز روز یا اورمزد روز ) از ماه فروردین برابر است ، نوروز در تقویم میلادی با ۲۱ یا ۲۲ مارس مطابقت دارد.

در کشورهایی مانند ایران و افغانستان که تقویم هجری شمسی به کار برده می شود ، نوروز ، روز آغاز سال نو است ، اما درکشورهای آسیای میانه و قفقاز ، تقویم میلادی متداول است و نوروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن گرفته می شود و روز آغاز سال محسوب نمی شود.

واژهٔ نوروز

واژه نوروز یک اسم مرکب است که از ترکیب دو واژهٔ فارسی « نو » و « روز » به وجود آمده است ، این نام در دو معنی به کارمی رود :

۱) نوروز عام : روز آغاز اعتدال بهاری و آغاز سال نو

۲) نوروز خاص : روز ششم فروردین با نام « روز خرداد »

ایرانیان باستان از نوروز به عنوان ناوا سرِدا یعنی سال نو یاد می کردند ، مردمان ایرانی آسیای میانه نیز در زمان سغدیان و خوارزمشاهیان ، نوروز را نوسارد و نوسارجی به معنای سال نو می نامیدند.

واژه نوروز در الفبای لاتین

در متن های گوناگون لاتین ، بخش نخست واژه نوروز با املای No ، Now ، Nov و Naw و بخش دوم آن با املای Ruz ، Rooz و Rouz نوشته شده است ، در برخی از مواقع این دو بخش پشت سر هم و در برخی با فاصله نوشته می شوند ، اما به باور دکتراحسان یارشاطر بنیان گذار دانشنامه ایرانیکا ، نگارش این واژه در الفبای لاتین با توجه به قواعد آواشناسی ، به شکل Nowruz توصیه می شود ، این شکل از املای واژه نوروز ، هم اکنون در نوشته های یونسکو و بسیاری از متون سیاسی به کار می رود.

پیشینه نوروز

منشا و زمان پیدایش نوروز ، به درستی معلوم نیست ، در برخی از متن های کهن ایران ، از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری ، جمشید و در برخی دیگر از متن ها ، کیومرث به عنوان پایه گذار نوروز معرفی شده است ، پدید آوری نوروز در شاهنامه ، بدین گونه روایت شده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان ، دستور داد تا در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست ، با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او ، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو نامیدند.

برخی از روایت های تاریخی ، آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می دهد ، بر طبق این روایت ها ، رواج نوروز در ایران به۵۳۸ سال قبل از میلاد یعنی زمان حمله کورش بزرگ به بابل بازمی گردد ، همچنین در برخی از روایت ها ، از زرتشت به عنوان بنیان گذار نوروز نام برده شده است ، اما در اوستا ( دست کم در گاتها ) نامی از نوروز برده نشده است.

نوروز در زمان سلسله هخامنشیان

کوروش دوم بنیان گذار هخامنشیان ، نوروز را در سال ۵۳۸ قبل ازمیلاد ، جشن ملی اعلام کرد ، وی در این روز برنامه هایی برای ترفیع سربازان ، پاکسازی مکان های همگانی و خانه های شخصی و بخشش محکومان اجرا می نمود ، این آیین ها در زمان دیگر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار می شده است ، در زمان داریوش یکم ، مراسم نوروز در تخت جمشید برگزار می شد ، البته در سنگ نوشته های به جا مانده از دوران هخامنشیان ، به طور مستقیم اشاره ای به برگزاری نوروز نشده است ، اما بررسی ها بر روی این سنگ نوشته ها نشان می دهد که مردم در دوران هخامنشیان با جشن های نوروز آشنا بوده اند ، و هخامنشیان نوروز را با شکوه و بزرگی جشن می گرفته اند ، شواهد نشان می دهد داریوش اول هخامنشی ، به مناسبت نوروز در سال ۴۱۶ قبل از میلاد سکه ای از جنس طلا ضرب نمود که در یک سوی آن سربازی در حال تیراندازی نشان داده شده است ، در دوران هخامنشی ، جشن نوروز در بازه ای زمانی میان ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت برگزار می شده است.

نگاره مراسم پیشکش هدایا به پادشاه ایران در تخت جمشید - برخی از پژوهشگران ، این مراسم را به نوروز مربوط می دانند.

نوروز در زمان اشکانیان و ساسانیان

در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته می شد ، در این دوران ، جشن های متعددی در طول یک سال برگزارمی شد که مهمترین آنها نوروز و مهرگان بوده است ، برگزاری جشن نوروز در دوران ساسانیان چند روز ( دست کم شش روز ) طول می کشید و به دو دوره نوروز کوچک و نوروز بزرگ تقسیم می شد ، نوروز کوچک یا نوروز عامه پنج روز بود و از یکم تا پنجم فروردین گرامی داشته می شد و روز ششم فروردین ( خردادروز )، جشن نوروز بزرگ یا نوروز خاصه برپا می شد ، در هر یک از روزهای نوروز عامه ، طبقه ای از طبقات مردم ( دهقانان ، روحانیان ، سپاهیان ، پیشه وران و اشراف ) به دیدار شاه می آمدند و شاه به سخنان آنها گوش می داد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر می کرد ، در روز ششم ، شاه حق طبقات گوناگون مردم را ادا کرده بود و در این روز ، تنها نزدیکان شاه به حضور وی می آمدند.

شواهدی وجود دارد که در دوران ساسانی سال های کبیسه رعایت نمی شده است ، بنابراین نوروز هر چهار سال ، یک روز ازموعد اصلی خود ( آغاز برج حمل ) عقب می ماند و درنتیجه زمان نوروز در این دوران همواره ثابت نبوده و در فصل های گوناگون سال جاری بوده است ، اردشیر بابکان ، بنیان گذار سلسله ساسانیان ، در سال ۲۳۰ میلادی از دولت روم که از وی شکست خورده بود ، خواست که نوروز را در این کشور به رسمیت بشناسند ، این درخواست مورد پذیرش سنای روم قرار گرفت و نوروز در قلمرو روم به Lupercal معروف شد.

در دوران ساسانیان ، ۲۵ روز پیش از آغاز بهار ، در دوازده ستون که از خشت خام برپا می کردند ، انواع حبوبات و غلات (برنج ، گندم ، جو ، نخود ، ارزن ، و لوبیا ) را می کاشتند و تا روز شانزدهم فروردین آنها را جمع نمی کردند ، هر کدام از این گیاهان که بارورتر شود ، درآن سال محصول بهتری خواهد داد ، در این دوران همچنین متداول بود که در بامداد نوروز ، مردم به یکدیگر آب بپاشند ، از زمان هرمز اول مرسوم شد که مردم در شب نوروز آتش روشن نمایند ، همچنین از زمان هرمز دوم ، رسم دادن سکه در نوروز به عنوان عیدی متداول شد.

نوروز پس از اسلام

نقشی از جشن چهارشنبه سوری در عمارت چهل ستون از برگزاری آیین های نوروز در زمان امویان نشانه ای دردست نیست و در زمان عباسیان نیز به نظر می رسد که خلفا گاهی برای پذیرش هدایای مردمی ، از نوروز استقبال می کرده اند ، با روی کار آمدن سلسله های سامانیان و آل بویه ، جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار شد.

در دوران سلجوقیان ، به دستور جلال الدین ملک شاه سلجوقی تعدادی از ستاره شناسان ایرانی از جمله خیام برای بهترسازی گاهشمار ایرانی گرد هم آمدند ، این گروه ، نوروز را در یکم بهار قرار دادند و جایگاه آن را ثابت نمودند ، بر اساس این گاهشمار که به تقویم جلالی معروف شد ، برای ثابت ماندن نوروز در آغاز بهار ، مقرر شد که هر چهار سال یک بار ، تعداد روزهای سال را ( به جای ۳۶۵ روز ) ، برابر با ۳۶۶ روز در نظر بگیرند ، طبق این قاعده ، می بایست پس از انجام این کار در ۷ دوره ، در دوره هشتم ، به جای سال چهارم ، بر سال پنجم یک روز بیفزایند ، این گاهشمار از سال ۳۹۲ هجری آغاز شد.

نوروز در دوران صفویان نیزبرگزار می شد ، در سال ۱۵۹۷ میلادی ، شاه عباس صفوی مراسم نوروز را در عمارت نقش جهان اصفهان برگزار نمود و این شهر را پایتخت همیشگی ایران اعلام نمود.

نوروز در دوران معاصر

نوروز به عنوان یک میراث فرهنگی دردوران معاصر همواره مورد توجه مردم قرار داشته و هر ساله برگزار می شود ، البته برگزاری جشن نوروز به صورت آشکار در برخی از کشورها توسط برخی حکومت ها برای مدت زمانی ممنوع بوده است ، حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز را در برخی از کشورهای آسیای میانه مانند ترکمنستان ، قرقیزستان و تاجیکستان ممنوع کرده بود و این ممنوعیت تا زمان میخائیل گورباچف ادامه داشت ، با این وجود ، مردم این مناطق نوروز را به گونهٔ پنهانی و یا در روستاها جشن می گرفته اند ، همچنین برخی از مردم این مناطق برای جلب موافقت مقامات محلی نام دیگری بر روی نوروز می گذاشتند ؛ به طور مثال در تاجیکستان ، مردم با اتلاق جشن لاله یا جشن ۸ مارس سعی می کردند که آیین های نوروز را بی مخالفت مقامات دولتی به جای آورند ، همچنین در افغانستان ، در دوران حکومت طالبان ، برگزاری جشن نوروز ممنوع بود و این حکومت تنها تقویم هجری قمری را به رسمیت می شناخت.

نوروز در اشعار فارسی

گویندگان ایرانی از دیرباز تاکنون در وصف نوروز و جشن فروردین که همراه مواهب گرانبهای طبیعت و هنگام تجدید عهد نشاط و شادمانی است ، داد سخن داده اند و ما در ذیل به برخی از لطایف اشعار پارسی در این موضوع اشارت می کنیم :

فرخی ترجیع بند مشهوری در وصف نوروز دارد که بند اول آن چنین است :

ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید --- کلید باغ ما را ده که فردامان به کار آید

کلید باغ را فردا هزاران خواستار آید --- تو لختی صبر کن چندان که قمری بر چنار آید

چو اندر باغ تو بلبل به دیدار بهار آید --- ترا مهمان ناخوانده به روزی صد هزار آید

کنون گر گلبنی را پنج شش گل در شمارآید --- چنان دانی که هرکس را همی زو بوی یار آید

بهار امسال پندار همی خوشتر ز پار آید --- وزین خوشتر شود فردا که خسرو از شکار اید

بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی --- ملک را در جهان هر روز جشنی داد و نوروزی

منوچهری مسمطی در نوروز ساخته که بند اول آن این است :

آمد نوروز هم از بامداد آمدنش فرخ و فرخنده باد

باز جهان خرم و خوب ایستاد مرز زمستانو بهاران بزاد

ز ابر سیه روی سمن بوی داد گیتی گردید چو دارالقرار

هم او در مسمط دیگر گفته :

نوروز بزرگم بزن ای مطرب نوروز --- زیرا که بود نوبت نوروز به نوروز

برزن غزلی نغز و دل انگیز و دلفروز --- ورنیست ترا بشنو از مرغ نوآموز

کاین فاخته زان کوز و دگر فاخته زانکوز --- بر قافیه خوب همی خواند اشعار

بوالفرج رونی گوید :

جشن فرخنده فروردین است --- روز بازار گل و نسرین است

آب چون آتش عود افروزست --- باد چون خاک عبیر آگین است

باغ پیراسته گلزار بهشت --- گلبن آراسته حورالعین است

مسعود سعد سلمان از عید نوروز چنین یاد کند :

رسید عید و من از روی حور دلبر دور --- چگونه باشم بی روی آن بهشتی حور

رسید عید همایون شها به خدمت تو --- نهاده پیش تو هدیه نشاط لهو و سرور

برسم عید شها باده مروق نوش --- به لحن بربط و چنگ و چغانه و طنبور

جمال الدین عبدالرزاق گفته :

اینک اینک نوبهار آورد بیرون لشکری --- هریکی چون نوعروسی در دگرگون زیوری

گر تماشا می کنی برخیز کاندر باغ هست --- با چون مشاطه ای و باغ چون لعبت گری

عرض لشکر می دهد نوروز و ابرش عارض است --- وز گل و نرگس مراد را چون ستاره لشکری

حافظ در غزلی گفته :

ز کوی یار می آید نسیم باد نوروزی --- ازاین باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی

چو گل گر خرده ای داری خدا را صرف عشرتکن --- که قارون را غلطها داد سودای زراندوزی

ز جام گل دگر بلبل چنان مست می لعلست --- که زد بر چرخ فیروزه صفیر تخت فیروزی

به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی --- به گلزار آی کز بلبل غزل گفتن بیاموزی

هاتف در قصیده ای گوید :

نسیم صبح عنبر بیز شد بر توده غبرا --- زمین سبز نسرین خیز شد چون گنبد خضرا

ز فیض ابر آزادی زمین مرده شده زنده --- ز لطف باد نوروزی جهان پیر شد برنا

بگرد سرو گرم پرفشانی قمری نالان --- به پای گل به کار جان سپاری بلبل شیدا

همایون روز نوروز است امروز و بیفروزی --- بر اورنگ خلافت کرده شاه لافتی ماوی

قاآنی در قصیده ای به وصف نخستین روز بهار گوید :

رساند باد صبا مژده بهار امروز --- ز توبه توبه نمودم هزار بار امروز

هوا بساط زمرد فکند در صحرا --- بیا که وقت نشاطست و روز کار امروز

سحاب بر سر اطفال بوستان بارد --- به جای قطره همی در شاهوار امروز

رسد به گوش دل این مژده ام ز هاتف غیب --- که گشت شیر خداوند شهریار امروز

جغرافیای نوروز

منطقه ای که در آن جشن نوروز برگزارمی شد ، امروزه شامل چند کشور می شود و همچنان در این کشورها جشن گرفته می شود ، برخی آیین های نوروز در این کشورها با هم متفاوت اند ، مثلاً در افغانستان سفره هفت میوه می چینند ؛ اما در ایران سفره هفت سین می اندازند.

جغرافیای نوروز با نام نوروز یا مشابه آن ، سراسر خاورمیانه ، بالکان ، قزاقستان ، تاتارستان ، در آسیای میانه چین شرقی (ترکستان چین )، سودان ، زنگبار ، در آسیای کوچک سراسر قفقاز تا آستراخان و نیز آمریکای شمالی ، هندوستان ، پاکستان ، بنگلادش ، بوتان ، نپال و تبت را شامل می شود ، همچنین کشورهایی مانند مصر و چین جزو سرزمین هایی نیستند که در آنها نوروز جشن گرفته می شد ، اما امروزه جشن هایی مشابه جشن نوروز در این کشورها برگزار می شود.

در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۹(۱۰فروردین ۱۳۸۸) ، پارلمان فدرال کانادا ، اولین روز بهار هر سال را به عنوان نوروز (Nowruz Day) ، عید ملی ایرانیان و بسیاری اقوام دیگر نامگذاری کرد.

در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۰ سازمان ملل متحد با تصویب یک قطعنامه در مقر سازمان در نیویورک ، عید نوروز را به عنوان روز بین المللی نوروز و فرهنگ صلح در جهان به رسمیت شناخت.

کشورهایی که نوروز را جشن می گیرند :

ایران • افغانستان • تاجیکستان • ترکمنستان • عراق • ترکیه • سوریه • لبنان • جمهوری آذربایجان • ازبکستان • قرقیزستان • قزاقستان • پاکستان

کشورهایی که جشنی مشابه نوروز دارند :

ارمنستان • مصر • چین • زنگبار

آیین های مرتبط با جشن نوروز

توجه : در اینجا شرح مختصری از هر کدام از این مراسم را ذکر کرده ایم و در بخش های جداگانه (که لینک آنها در زیر این مطلب و همچنین در فهرست اصلی مطالب مختص ایران وجود دارد) جزئیات بیشتری از فلسفه این مراسم آورده ایم.

خانه تکانی

خانه تکانی یکی از آیین های نوروزی است که مردم بیشتر مناطقی که نوروز را جشن می گیرند به آن پایبندند ، در این آیین ، تمام خانه و وسایل آن در آستانه نوروز گردگیری ، شستشو و تمیزمی شوند ، این آیین در کشورهای مختلف از جمله ایران ، تاجیکستان و افغانستان برگزار می شود.

آتش افروزی

برگزاری مراسم آتش افروزی در میان کردها در شهر استانبول ترکیه ، و از زمان های کهن در مناطق مختلف در ایران متداول شده است ، جمهوری آذربایجان و بخش هایی از افغانستان ، این رسم به صورت روشن کردن آتش در شب آخرین چهارشنبه سال ( مثل ایران ) متداول است ، این مراسم چهارشنبه سوری نام دارد ، پریدن از روی آتش در ایام نوروز در ترکمنستان نیز رایج است ، همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بام ها در میان برخی از زرتشتیان ( از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران ) مرسوم است ، در سال های نه چندان دور مردم به تپه ها و دشت های اطراف رفته و با جمع کردن بوته های خار آن را به محله خود آورده و در غروب آفتاب هفت کپه بوته کوچک درست می کردند و ظرف چند دقیقه همه همسایه ها از روی آن می پریدند ، ولی متاسفانه در سال های اخیر این آیین زیبا ، شاد و بی خطر تبدیل به میدان جنگی شده با سر و صداهای ناهنجار انفجار نارنجک ها وخطرات و مزاحمت برای مردم که جای بسی تاسف دارد و همه ساله از چند روز قبل از چهارشنبه سوری آسایش را از مردم سلب می نماید.

سفره های نوروزی

سفره هفت سین از سفره های نوروزی است که در ایران ، جمهوری آذربایجان و برخی از نقاط افغانستان رایج است ، لطفا توضیحات کامل در این خصوص را از طریق لینک آن در انتهای همین مطلب مطالعه فرمایید.

علاوه بر این ، سفره هفت شین در میان زرتشتیان ، و سفره هفت میم در برخی نقاط واقع در استان فارس در ایران متداول است ، در جمهوری آذربایجان نیز بدون توجه به عدد هفت ، بر روی سفره های نوروزی خود ، آجیل قرار می دهند.

غذاهای نوروزی

یکی از متداول ترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته می شود ، سمنو ( سمنک ، سومنک ، سوملک ، سمنی ، سمنه ) است ، این غذا با استفاده از جوانه گندم تهیه می شود ، در بیشتر کشورهایی که نوروز را جشن می گیرند ، این غذا طبخ می شود ، در برخی ازکشورها ، پختن این غذا با آیین های خاصی همراه است ، زنان و دختران در مناطق مختلف ایران ، افغانستان ، تاجیکستان ، ترکمنستان و ازبکستان سمنو را به صورت دسته جمعی و گاه در طول شب می پزند و درهنگام پختن آن سرودهای مخصوصی می خوانند.

پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم است ، به طور مثال در بخش هایی از ایران ؛ سبزی پلو با ماهی ، در ترکمنستان ؛ نوروزبامه ، در قزاقستان ؛ اویقی آشار ، در بخارا ؛ انواع سمبوسه پخته می شود ، به طور کلی پختن غذاهای نوروزی در هر منطقه ای که نوروز جشن گرفته می شود مرسوم است و هر منطقه ای غذاها و شیرینی های مخصوص به خود را دارد.

دید و بازدید نوروزی

دید و بازدید عید ( یا عید دیدنی ) یکی از سنت های نوروزی است که در بیشتر کشورهایی که آن را جشن می گیرند ، متداول است. در برخی از مناطق ، یاد کردن از گذشتگان و حاضر شدن بر مزار آنان در نوروز نیز رایج است.

سیزده بدر یا طبیعت گردی

مردم ایران روزسیزدهم فروردین ، به مکان های طبیعی مانند پارک ها ، باغ ها ، جنگل ها و مناطق خارج از شهر می روند ، از کارهای رایج در این جشن ، گره زدن سبزه و گفتن دروغ سیزده است ، مراسم سیزده به در ، در مناطق غربی افغانستان ازجمله شهر هرات نیز برگزار می شود ، با وجودی که روز سیزدهم فروردین در کشور افغانستان جزو تعطیلات رسمی نیست ، اما مردم این مناطق برای گردش در طبیعت ، عملاً کسب و کار خود را تعطیل می کنند ، مردم این منطقه همچنین اولین چهارشنبه سال را نیز با گردش در طبیعت سپری می کنند ، علاوه بر این ، ساکنان کابل در افغانستان ، در طول دو هفته اول سال برای گردش به همراه خانواده به مناطقی که در آنها گل ارغوان می روید ، می روند ، توضیحات کامل در این خصوص را ازطریق لینک آن در انتهای همین مطلب مطالعه فرمایید.

یکی دیگر از آیین های نوروز که در آسیای میانه و کشور تاجیکستان مرسوم است ، مراسم گل گردانی و بلبل خوانی است ، گلگردان ها از دره و تپه و دامنهٔ کوه ها ، گل چیده و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرا رسیدن عروس سال و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده می دهند.

جشن جهانی نوروز

در ۷ فروردین ۱۳۸۹ نخستین دورهٔ جشن جهانی نوروز در تهران برگزار شد و این شهر به عنوان « دبیرخانهٔ نوروز » شناخته شد. در این جشن ، سران کشورهایی که نوروز را جشن می گیرند گردهم می آیند و این آیین باستانی را گرامی می دارند ، هر ساله یکی از این کشورها ، میزبان جشن جهانی نوروز است.

---

برگرفته از منابع زیر :

کتاب ستاره شمال

دکتر محمد معین

دکتر کیانوش کیانی

محمد حسن اصغر نی

ویکی پدیا

آکا ایران