دلیل عدم تفاهم عروس و مادر شوهر

دکتر فرید براتی سده ، روانپزشک و مشاور در امور خانواده دعوای قدیمی عروس و مادر شوهر را دستمایه مطلب جدیدش قرار داده و دلایل این اختلاف همیشگی را تحلیل کرده است …

دکتر براتی توضیح داده است : الگوی قالبی یا به عبارت بهتر ، تصوری که از مادر شوهر یا مادر زن در ایران وجود دارد موجودی غالب است که طرف مقابلش ، یعنی داماد و بیشتر عروس را مغلوب و مطیع خود می خواهد و از این جا در ارتباطات بین عروس یا داماد و مادرشوهر یا مادرزن شکلی از روابط پیش می آید که سرانجام به اختلافات بین زن و شوهر می انجامد دعوا و اختلاف هم از این جا شروع می شود که عروس و داماد کلام یا رفتار ( گفته ها و اعمال ) مادر زن یا مادر شوهر را نوعی دخالت در زندگی خود می دانند و رفتار آنها را اهانت به خود تلقی می کنند ، از طرف دیگر ، مادر زن یا مادر شوهر هم انتظار دارند که عضو تازه خانواده احترام آنها را نگه دارد و جایگاهی خاص برایشان در نظر بگیرد.

وی درباره علت این اختلافات عنوان کرده است : به نظر روان شناس ها ، پسر برای مادر ثمره تلاش ها و درگیری عاطفی اوست ، وقتی می بیند که پسرش به سمت زن دیگری رفته ، با خود می اندیشد که مبادا تأثیرش را بر فرزندش از دست داده باشد ، او وجوه این تأثیر را در اطاعت قبلی فرزند از خود ، در مراقبتی که فرزند از او می کرد و در احترامی که به وی می گذاشت می بیند و چون احساس می کند که پسرش دیگر به حد سابق از وی اطاعت نمی کند و برایش احترام قائل نیست ، یا به اندازه کافی از او حمایت و مراقبت نمی کند ، احساس می کند که فرزندش دیگر از وی تأثیر نمی پذیرد.

از سویی ، زن دیگر ( که در این جا عروس است ) هم نمی تواند بپذیرد که شوهرش احساس امنیتی را که انتظار دارد از او دریغ کند و انتظار دارد شوهر صد درصد عشق و محبتش را صرف او کند ، از این جاست که تعارض مادرشوهر و عروس بروز می کند ، بررسی ها نشان می دهد که حتی اگر عروسی احترام بالایی برای مادر شوهرش قائل باشد و بین آنها کمترین حد تعارض و اختلاف وجود داشته باشد ، باز هم از نظر روان شناختی نوعی گسست بین آنها وجود خواهد داشت.

دکتر براتی در ادامه به نتایج تحقیق دکتر تری آپتر ، روان شناس دانشگاه کمبریج ، دراین باره اشاره کرده و سپس برخی شکایت های رایج عروس و مادرشوهر از یکدیگر را عنوان کرده است.

حتماً شنیده اید که می گویند مادر زنم چنین و چنان یا مادر شوهرم فلان و بَهمان ، به نظر می رسد که مادرزن و مادرشوهر الگویی قالبی در زندگی مشترک انسان ها باشند ، گفتیم انسان ها ( و نه ایرانی ها و نه ایرانی ها ) ، چون این مشکل ظاهراً در بسیاری از جوامع و فرهنگ ها به چشم می خورد.

این جا طرف سومی هم وارد ماجرا می شود، یعنی عروس یا داماد به این ترتیب ، در این ماجرا تعاملی سه جانبه وجود دارد :

عروس ، داماد و مادرزن یا مادرشوهر ، طرف سوم ماجرا معمولاً خود را چندان درگیر نمی کند ، اما دو طرف دیگر ، یعنی مادر زن یا مادر شوهر و عروس یا داماد سعی می کنند حمایت وی را به دست آورند ، در حقیقت ، آنها تلاش می کنند ائتلافی به ضرر طرف دیگر شکل دهند ، اما چرا بین مادرشوهر و عروس تا حدی کمتر ، بین مادر زن و داماد اختلاف و تعارض پیش می آید؟

می دانیم که یکی از زیباترین پیوندهای موجود در عالم هستی پیوند بین مادر و فرزند است ، از سوی دیگر ، مادر طی سال ها زندگی ، نوعی احساس هویت خاص در خانه پیدا می کند و خانه را با ارزش ها و افکار و سلایق ویژه خود اداره می کند ، او عشق فرزندان و همسرش را به خود احساس می کند و از سوی دیگر ، عشق و محبت خود را نثار آنها می سازد ، به این ترتیب ، مادر شکلی از نظارت را بر خانه و خانواده اعمال می کند ( این موضوع به ویژه در جوامع شرقی ، از جمله در کشور ما نمود بارزتری دارد. ) ، او در خانه ای که خود در ساخت و برپایی اش نقش داشته هویت خویش را می یابد و طبیعی است که هر فردی یا شرایطی که این نقش را با مخاطره رو به رو کند یا عشق و عواطف فرزندان را از او به جانب دیگری بازگرداند نوعی تهدید برای او ، عواطفش ، احساس ارزشمندی ، هویت و در نهایت ، حس نظارت او بر خانواده محسوب می شود ، این موضوع علت اصلی رفتار روان شناختی مادرشوهر یا مادرزن است.

این تعارض شخصی نیست ، شخصیتی است ، این تعارض تلاش برای حفظ موقعیت از یک سو و ایجاد موقعیتی جدید از سوی دیگر و جلب توجه شوهر ( پسر ) است ، بعضی از روان شناسان اجتماعی نوعی تعارض بین نسلی را هم در این زمینه دخیل می دانند ، افکار و رفتار نسل ها با یکدیگر متفاوت است و این اختلاف سلایق و خواسته ها به تعارض مادرشوهر و عروس می انجامد.

اما مادرشوهر و عروس یا مادرزن و داماد در چه زمینه هایی با یکدیگر اختلاف دارند ؟ دکتر تری آپتر ، روان شناس دانشگاه کمبریج ، در یک تحقیق با عده ای مادرشوهر و عروس و مادرزن و داماد مصاحبه کرد و سپس به تحلیل نتایج آن پرداخت ، او بر اساس یافته های این بررسی ، از وضعیت عروس و داماد و مادرشوهر و مادرزن می گوید ، از نظر رابطه بین مادرشوهر و عروس ، عروس ها رابطه خود را مادر شوهرهایشان « پرفشار » ، « ناراحت کننده » ، « سخت و دشوار » توصیف کرده اند ، مادر شوهرها هم رابطه با عروس هایشان را « پر تنش »، « سخت » و « ناراحت کننده » دانسته اند ، تعداد کمی از مادر شوهرها عروسان خود را « دوستی خوب و نازنین » یا « خوب مثل دختر خودم » دانسته اند.

دامادها عمدتاً پدر زن خود را « دوستی نزدیک » دانسته اند ، چنان که عروس ها هم پدرشوهر خود را این گونه توصیف کرده اند ، از سوی دیگر ، پدرشوهرها هم عروس های خود را « به حد کافی خوب » دانسته اند ، دکتر آپتر ، سپس ، شکایت های عروس را از مادرشوهر بیان کرده است.

شکایت های عروس از مادر شوهر

* بی احترامی مادرشوهر و به رسمیت نشناختن هویت عروس به رغم عشق و محبت پسرشان.

* دخالت های نابجا در زندگی زن و شوهر ، انگار آنها بچه اند و مادرشوهر باید آنها را تر و خشک کند.

* شرایط ایجاد شده نامساعد در خانواده شوهر

* دخالت در نحوه تربیت فرزند و نحوه خانه داری او ( عروس )

* تنش ناشی از خواسته مادرشوهر برای همه چیز در بهترین حالت خود بود.

شکایت های مادر شوهر از عروس

* عدم درک خصومت عروس به خود و رفتار خویش

* اشتباه دانستن نظرهای مادر شوهر

* اجبار به حرف زدن با او برای راهنمایی

* بی توجهی به شوهر

* بی توجهی به زندگی و آشفتگی خانه و خانواده اش

* گوش سپردن مدام به حرف های مادر و خواهر خودش

منبع : روزنامه همشهری