رژیم غذایی مناسب کیسه صفرا

« رژیم غذایی در بیماری های کیسه صفرا وبعد از عمل جراحی کیسه صفرا »

کار کیسه صفرا در انسان انباشتن و تغلیظ صفرا است تا به هضم چربی کمک نماید ، وقتی که چربی وارد اثنی عشر می شود باعث تحریک و ترشح هورمون Cholecystokinin توسط مخاط روده می شود ، هورمون مذکور از راه خون وارد کیسه صفرا شده و باعث انقباض آن می شود که در نتیجه صفرای غلیظ شده وارد مجرای کلدوک و بعد به روده کوچک وارد می شود که وجود آن برای امو لسیفیکسا سیون ( ذره – ذره شدن ) ( Emulsification ) چربی های مورد نیاز است ، قطع شدن جریان صفرا که بیماری های کیسه صفرا به وجود می آید می تواند باعث اختلال هضم چربی ها شود.

در حدود ۵ تا ۱۰ درصد از افراد بالغ دچار بیماری های کیسه صفرا می شوند ، التهاب و عفونت کیسه صفرا را کولسیستیت ( Cholecystitis ) و به وجود آمدن سنگ کیسه صفرا ، کوله لیتیاز ( Cholelithiasis ) می نامند ، تشکیل سنگ کیسه صفرا وقتی رخ می دهد که کلسترول ، رنگ دانه های صفراوی ، املاح صفراوی ، کلسیم و مواد دیگر در کیسه صفرا رسوب می کنند ، علت اصلی تشکیل سنگ کیسه صفرا نامعلوم است ، رکود ، عفونت و اختلال متابولیک و یا تغییرات شیمیایی به نظر می رسد نقش داشته باشند.

نشانه ها و علائم بالینی ( Symptoms ) در بیماری های کیسه صفرا

درصد بالایی از ناراحتی های کیسه صفرا بدون علامت و ( Silent ) خاموش هستند.

در زمانی که عفونت ایجاد شده و یا کیسه صفرا توسط سنگ در مجرای ( Cystic ) مسدود شود، درد های کولیکی شدید در صورت انقباض کیسه صفرا پیش می آید ، هضم و جذب غذاهای چرب باعث ناراحت شدن Discomfort بیمار و اختلال در هضم و جذب Imgaired Digestion چربی ها به علت مختل شدن ترشح صفروی به وجود می آید.

در بعضی از بیماران به دلائل نامعلوم تحملشان نسبت به بعضی از سبزیجات ( Legumes ) – خربزه و میوه هایی مانند توت ( Berries ) کم می شود.

در کلیه سیستیت های حاد : شکم درد ، نفخ شکم ، حالت تهوع، استفراغ و تب نیز می تواند از علائم باشد.

برای رژیم غذایی بیماران کیسه صفرا اصل این است که ناراحتی بیمار را با دادن غذاهای کم چرب به حداقل برسانیم ، از لحاظ کالری اکثر بیماران کیسه صفراوی وزن بالاتر از طبیعی داشته و رژیم کم کالری توصیه می شود.

Serles et al در سال ۱۹۷۰ ثابت کردند بیمارانی که کالری بالا از هر نوع غذا بگیرند ، باعث زیاد شدن ترشح کلسترول در صفرا و تشکیل بیشتر سنگ صفراوی می شوند ، با کم کردن غذاهای کم چرب و Carbohydrates می توان بیماران را تا اندازه ای راحت نگه داشت.

رژیم غذاهای کم چربی برای بیماران کیسه صفراوی

۱- غذاهایی که می توان از آن استفاده کرد ، عبارتند از :

شیر کم چربی ، قهوه و چای کم رنگ و آب میوه و نان ، Cereals ، Cornflakes ( برشتوک ) پنیر کم چرب ، تخم مرغ نهایت هفته ای سه عدد ، چربی های گیاهی و انواع میوه جاتی که بیمار بتواند آنها را تحمل کند.

گوشت ها اعم از گوسفند و گوساله و مرغ و یا ماهی ها که سرخ شده نباشد و به صورت آب پز یا کباب و یا بریان شده می توان مورد استفاده قرار داد.

سوپ های صاف شده و ادویه جات از قبیل نمک ، فلفل ، ادویه به حد اعتدال ، شیرینی جات همه رقم از قبیل مربا ، ژله ، مارمالات و شکر آزاد است.

سبزیجات از قبیل هویج ، سیب زمینی ، کلم و غیره همه نوع در صورت تحمل موقعی که بدون اضافه کردن کره و یا خامه آب پز شده باشند.

میوه جات همه نوع در صورت تحمل بیمار می تواند مصرف شود.

۲- غذاهایی که باید پرهیز شود :

شیر چرب ، بستنی که از شیر پر چربی درست شده باشد ، کیک ها و شیرینی هایی که خامه و چربی داشته باشند.

تخم مرغ نیمرو و چربی های حیوانی و چربی هایی مانند خامه و سس سالاد

از گوشت هایی که به صورت کنسرو شده پرچربی و یا گوشت های چرب ، سوسیس ، کالباس و بقیه گوشت های فرآوری شده باید پرهیز شود.

سوپ هایی که با خامه و شیر چرب درست شده اند ، شیرینی هایی از قبیل شکلات ها و غیره همچنین در صورتی که بیماران نتوانند ادویه جات را تحمل نمایند بهتر است پرهیز گردد ، از میوه جات اوکادو ( Avocado ) – سیب کال و میوه های توتی ( Berries ) را ممکن است بیماران تحمل ننمایند ، به طور کلی باید از غذاهای سرخ شده : آجیل ، زیتون ، شورها ( از قبیل خیار شور ) ذرت بوداده و چاشنی ها ( Relishes ) پرهیز به عمل آورد.

مراقبت ها بعد از عمل جراحی کیسه صفرا

بعد از عمل جراحی کیسه صفرا و بیرون آوردن کیسه صفرا بیماران پس از مدت کوتاهی که از غذاهای کم چربی استفاده نمودند ، می توانند رژیم غذایی خود را تغییر داده و هر نوع غذایی را آزادانه مصرف نمایند.

ناگفته نماند که ممکن است به بعضی ها غذاهایی از قبیل شیر ، سوسیس ، کالباس و غیره حساسیت داشته و هضم این غذاهای برایشان مشکل باشد ، در این صورت بهتر است از خوردن غذاهایی را که نمی توانند تحمل نمایند پرهیز نمایند.

منبع : دکتر حشمت الله کلباسی - متخصص بیماری های دستگاه گوارش