از آن هنگام که تاریخ بشر مکتوب شد و جغرافی به گونه ای علمی در مقیاس با سطح و حد تحقیق و مطالعه در دوران باستان مورد بررسی قرار گرفت ، نام خلیج فارس جزء چهار دریای شناخته شده بوده که به اعتقاد یونانیان کهن همگی از یک اقیانوس عظیم به وسعتی معادل همه آبهای جهان سرچشمه می گرفتند و بسیار پیش از آنکه داریوش هخامنشی امپراتور ایران در کتیبه های خود از دریای پارس سخن براند.

حتی غیرایرانیان هم این پهنه آبی را با نام پارس می شناختند ، خلیج پارس نامی است به جای مانده از کهن ترین منابع ، زیرا که از سده های پیش از میلاد سر بر آورده است ، و با پارس و فارس ( نام سرزمین ملت ایران ) گره خورده است ، قدمت خلیج فارس ( با همین نام ) چندان دیرینه است که عده ای معتقدند : " خلیج فارس گهواره تمدن عالم یا خاستگاه نوع بشر است. " ، ساکنان باستانی این منطقه، نخستین انسان هایی بودند که روش دریانوردی را آموخته و کشتی اختراع کرده و شرق وغرب را به یکدیگر پیوند داده اند ، اما دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس ، قریب پانصد سال پیش از میلاد مسیح و در دوران سلطنت داریوش اول آغاز شد.

داریوش بزرگ ، نخستین ناوگان دریایی جهان را به وجود آورد ، کشتی های او طول رودخانه سند را تا کرانه های اقیانوس هند و دریای عمان و خلیج فارس پیمودند و سپس شبه جزیره عربستان را دور زده و تا انتهای دریای سرخ و بحر احمر کنونی رسیدند ، او برای نخستین بار در محل کنونی کانال سوئز فرمان کندن ترعه ای ( کانالی ) را داد و کشتی هایش از طریق همین ترعه به دریای مدیترانه راه یافتند.

در کتیبه ای که درمحل این کانال به دست آمده نوشته شده است : " من پارسی هستم ، از پارس مصر را گشودم ، من فرمان کندن این ترعه را داده ام ، از رودی که از مصر روان است به دریایی که از پارس آید ، پس این جوی کنده شد ، چنان که فرمان داده ام و ناوها آیند از مصر از این آبراه به پارس چنان که خواست من بود. "

داریوش در این کتیبه از خلیج فارس به نام دریایی که از پارس می آید نام برده است و این نخستین مدرک تاریخی است که درباره خلیج فارس موجود است ، از سفرنامه فیثاغورث ۵۷۰ قبل از میلاد تا سال ۱۹۵۸ در تمام منابع مکتوب جهان نام خلیج فارس و یا معادل های آن در دیگر زبان ها ثبت شده است.

پس از اسلام نیز جملگی علمای غیرایرانی و حتی دانشمندان عرب ، مانند " شهاب الدین النویری " و " ابن حوقل النصیبی بغدادی " که نام خلیج فارس را همراه با نقشه آن بگونه ای مستند مشخص کرده است ، با حفظ حرمت قلم ، در نام این دریا را حتی در ذهن خود خطور ندادند و پایبندی به صداقت و راست اندیشی را از خود به یادگار گذاردند.

از سفرنامه فیثاغورث ۵۷۰ قبل از میلاد تا سال ۱۹۵۸ در تمام منابع مکتوب جهان نام خلیج فارس و یا معادل های آن در دیگر زبان ها ثبت شده است ، خلیج فارس ، دریای کم عمق و نیمه بسته ای است با مساحت حدود دویست و چهل هزار کیلومتر مربع که درجنوب غربی قاره آسیا و در جنوب ایران قرار دارد.

زمین شناسان معتقدند که در حدود پانصد هزار سال پیش ، صورت اولیه خلیج فارس در کنار دشت های جنوبی ایران تشکیل شد و به مرور زمان ، بر اثر تغییر و تحول در ساختار درونی و بیرونی زمین ، شکل ثابت کنونی خود را یافت ، قدمت خلیج فارس با همین نام چندان دیرینه است که عده ای معتقدند : خلیج فارس گهواره تمدن عالم یا مبدأ پیرائی نوع بشر است.

اولین بار یونانی ها بودند که این خلیج را پرسیکوس سینوس یا سینوس پرسیکوس که همان خلیج فارس است ، نامیده اند. از آنجا که این نام برای اولین بار در منابع درست و معتبر تاریخی که غیر ایرانیان نوشته اند آمده است ، هیچ گونه شائبه نژادی در وضع آن وجود ندارد ، چنان که یونانیان بودند که نخستین بار ، سرزمین ایران را نیز پارسه و پرسپولیس یعنی شهر یا کشور پارسیان نامیدند.

استر ابن ، جغرافیدان قرن اول میلادی نیز به کرات در کتاب خود از خلیج فارس نام برده است ، وی محل سکونت اعراب را بین دریای سرخ و خلیج فارس عنوان می کند ، همچنین فلاریوس آریانوس مورخ دیگر یونانی در کتاب تاریخ سفرهای جنگی اسکندر از این خلیج به نام ( پرسیکون کیت ) که چیزی جز خلیج فارس ، نیست نام می برد.

خلیج فارس و نام پرتوافکن آن میراث گرانسنگ ایرانیان باستان است ، میراثی که ایرانیان آزاد اندیش روزگار کهن برای فرزندان خود به یادگار گذارده اند تا مایه فخر و مباهات نسل های بعدی باشد و ایرانیان همواره به خاطر آورند که نمادهای میهنی و ملی آنان که با پوششی از باورهای ژرف انسانی مزین شده است ، در همیشه تاریخ موجب بالیدن آنان بوده و خواهد بود.

وطن یعنی خلیج تا ابد پارس

Persian Gulf Forever

الخلیج الفارسی إلى الأبد

ای خلیج آبی و پیوسته فارس

همرهت نام خوش و برجسته فارس

ای خلیج نیلی و نامی فارس

ای نشسته در کنار قوم پارس

جای تو والاترین حد و مکان

در دل و در جان ما ایرانیان

رونق احوال دنیا بوده ای

هرمزت تنگه گلوگاه جهان

وصله ی اصلی مرز و بوم ما

غبطه ای بر دشمنان شوم ما

ای خلیج نیلی و نامی فارس

چون زمرد می درخشد بر تو نام

تا که ایران هست و دنیا بر دوام

نام تو پاینده هست و مستدام

شعر از : دکتر منوچهر سعادت نوری

منبع : سایت تاریخ ما