ازدواج ( وَد ) در ایران باستان

در ایران باستان و آیین زرتشت تعدد زوجات روا نیست و گفته شده همانگونه که یک زن نمی تواند در یک زمان بیش از یک شوهر داشته باشد ، مرد نیز نمی تواند در آن واحد دو یا چند زن داشته باشد ، اختیار همسر دوم در شرایطی خاص و سخت که در آیین نامه زرتشتیان آمده جایز است ، نظیر این که زن اول فوت شده باشد.

در ایران باستان تنها در صورتی فرد می توانست با وجود زن اول ، زن دیگر اختیار کند که زن اول به تشخیص پزشک عقیم بوده و خود موافقت خویش را برای این کار اعلام کند و رضایت داشته باشد ، هدف از این عمل نیز بقاء نسل و پرورش فرزندانی نیک برای آخرت و دنیاست ...

در مورد انواع پیوند زناشویی در ایران باستان گفتنی است که زن و مرد به ۵ صورت و تحت عناوین : پادشاه زن ، چاکر زن ، ایوک زن ، ستر زن ، خودسر زن پیوند زناشویی می بستند که هر یک جداگانه به شرح زیر است :

پادشاه زن : این نوع ازدواج به حالتی گفته می شد که دختری پس از رسیدن به سن بلوغ با موافقت پدر و مادر خود با پسری ازدواج می کرد و پادشاه زن ازکامل ترین حقوق و مزایای زناشویی برخوردار بود و کلا همه دخترانی که برای نخستین بار و با رضایت پدر و مادر ازدواج می کردند ، پیوند زناشویی آنان تحت عنوان پادشاه زن ثبت می شد ...

چاکر زن : این نوع ازدواج به حالتی اطلاق می شد که زنی بیوه به عقد و ازدواج با مرد دیگری در می آمد ، این زن با زندگی در خانه شوهر دوم خود حقوق و مزایای پادشاه زن را در سراسر زندگی مشترک دارا بود ، ولی پس از مرگ ، آیین کفن و دفن و سایر مراسم مذهبی اش تا سی روزه توسط شوهر دوم یا بستگانش برگزارمی شد ، ولی هزینه های مراسم بعد از سی روزه به عهده بستگان شوهر اولش بود ، چون معتقد بودند در دنیای دیگر این زن از آن نخستین شوهر خود خواهد بود و به همین علت پیوند دوم او تحت عنوان چاکر زن یاد می شد ، حال برای برخی ناآگاهان ، پیوند زناشویی از نوع چاکر زن را ، اختیار کردن زن صیغه ای توسط پدران ما در گذشته قلمداد کرده و پادشاه زن را زن عقدی بیان می کنند که صحت ندارد ...

ایوک زن : این نوع ازدواج زمانی اتفاق می افتاد که مردی دختر یا دخترانی داشت و فرزند پسر نداشت و ازدواج تنها دختر یا کوچکترین دخترش تحت عنوان ایوک ثبت می شد و رسم بر این بود که اولین پسر تولد یافته از این ازدواج به فرزندی پدر دختر در می آمد و به جای نام پدرش ، نام پدر دختر را بعد از نامش می آوردند و این نوع ازدواج باعث شده که برخی افراد غیر مطلع برچسب ازدواج با محارم را به زرتشتیان و ایرانیان باستان بزنند و اظهار کنند که پدر با دختر خود ازدواج می کرده است !! اینک اشتباه افراد ناآگاه کاملا مشخص شد و اتهام ازدواج با محارم کاملا مردود است ...

ستر زن : وقتی که فرد بالغی بدون ازدواج در می گذشت ، پدر و مادر یا خویشاناین فرد موظف بودند به خرج خود و به یاد فرد درگذشته دختری را به ازدواج پسری در می آورند ، شرط این نوع ازدواج آن بود که دختر و پسر متعهد می شدند که در آینده یکی از پسران خود را به فرزند خواندگی فرد درگذشته بدون زن و فرزند درآورند ...

خودسر زن : اگر دختری و پسری پس از رسیدن به سن بلوغ ، برخلاف میل والدین خود خواستار ازدواج با یکدیگر می شدند و مصر بر این امر نیز بودند ، با وجود مخالفت والدین ازدواج آنها منع قانونی نداشت و زیر عنوان " خود رای زن " ثبت می گردید و در این بین دختر از ارث محروم می شد ، مگر اینکه والدینش به خواست خود چیزی به او می دادند یا وصیت می نمودند که بدهند ...

این نوع ازدواج ها در ایران باستان انجام می شد ، امروزه ازدواج ها تحت این عناوین ثبت نمی شوند ...

گفتنی است که طلاق در ایران باستان و آیین زرتشتی مطرود و منفور است و تحت شرایطی ویژه و در مواردی نادر و خاص طبق آیین نامه زرتشتیان مجوز داده می شود ...