نام علمی : Spinacia oleracea

اسفناج گیاه بومی ایران است و از اوائل قرن اول میلادی کم کم به نقاط دیگر دنیا راه یافت ، بطوری که در تاریخ مسطور است اسفناج در قرن هفتم در چین و در قرن دوازدهم در اسپانیا کشت می شده است ، کشت اسفناج در سال ۱۸۰۶ در آمریکا شروع شد .

اسفناج گیاهی است یک ساله ، درای ساقه ای راست به ارتفاع نیم متر که برگ های آن پهن و نرم مثلثی شکل به رنگ سبز می باشد ، اسفناج نسبت به سرمای زمستان مقاوم است .

دو نوع اسفناج وجود دارد که به نام پائیزه و بهاره نامیده می شود ، اسفناج بهاره در فصل بهار کاشته می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است ، نوع پائیزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد در پائیز کاشته می شود ، گل های اسفناج به رنگ سبز کمرنگ می باشد .

اسفناج چون دارای مواد غذایی فراوانی است ، کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است .

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B۳ بسیار غنی است و بنابراین داروی مهمی برای برطرف کردن بیماری پلاگر است ، ( پلاگر یک نوع بیماری است که بعلت کمبود ویتامین B۳ در بدن تولید می شود و نشانه های ضعف بدن ، تشنج ، اختلال در دستگاه هاضمه و بوجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است .)

ضمنا در اسفناج مقدر زیادی آهن ، ید ، لسیتین ، کلروفیل ، کاروتن ، اسید اگزالیک و اسید ارسنیک وجود دارد ، در صد گرم اسفناج خام موارد زیر موجود است :

انرژی - ۲۰ کالری

آب - ۹۰ گرم

پروتئین - ۳ گرم

چربی - ۰/۳ گرم

مواد نشاسته ای - ۳/۵ گرم

کلسیم - ۹۰ میلی گرم

فسفر - ۵۰ میلی گرم

آهن - ۳/۲ میلی گرم

سدیم - ۷۰ میلی گرم

پتاسیم - ۴۷۰ میلی گرم

ویتامین آ - ۶۰۰۰ واحد

ویتامین ب ۱ - ۰/۱ میلی گرم

ویتامین ب ۲ - ۰/۲ میلی گرم

ویتامین ب ۳ - ۰/۶ میلی گرم

ویتامین ث - ۴۰ میلی گرم

برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران کمی سرد و تر است و برخی عقیده دارند که متعادل است ، یعنی نه سرد است و نه گرم .

۱) برگ اسفناج منبع غنی ویتامین A ، B۳ ، C و آهن و پتاسیم می باشد .

۲) بدن را قلیایی می کند .

۳) خنک کننده است و برای پائین آوردن تب مفید است .

۴) ورم روده کوچک را رفع می کند .

۵) برای ورم ریه مفید است .

۶) ملین است و یبوست را برطرف می کند .

۷) برای لاغر شدن و وزن کم کردن مفید است .

۸) اسفناج بدلیل داشتن ماده ای بنام اسپیناسین هضم غذا را تسریع می کند ، این ماده باعث تحریک معده و ازدیاد ترشحات آن می شود .

۹) خوردن اسفناج در رفع تشنگی موثر است .

۱۰) برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است .

۱۱) برای رفع سرفه های خشک برگ اسفناج را با حو پوست کنده و روغن بادام بپزید و بخورید .

۱۲) آش اسفناج با گشنیز برای سردرد هایی که ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشی است مفید می باشد .

۱۳) اگر آش اسفناج را ب آب لیمو و سماق و یا آب غوره بخورید سردردهای ناشی از اختلال کیسه صفرا را برطرف می کند .

۱۴) خوردن اسفناج از سرطان جلوگیری می کند ، مخصوصا در افرادی که به مصرف الکل و سیگار دست دارند .

۱۵) تحقیقات دانشمندان نشان داده است که اسفناج در پیشگیری سرطان روده بزرگ ، معده ، پروستات ، حنجره و رحم موثر است .

۱۶) اسفناج کلسترول خون را پائین می آورد .

۱۷) بهترین دارو برای کسانی است که مبتلا به کم خونی هستند .

۱۸) اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تمیز می کند .

۱۹) ترشحات لوزالمعده را افزایش می دهد .

۲۰) اسفناج سبزی مفید برای تقویت اعصاب است .

۲۱) اسفناج پخته برای رفع بیماری آسم و گرفتگی صدا بسیار موثر است .

۲۲) رماتیسم و نقرس را درمان می کند .

۲۳) برای زیاد کردن شیر در مادران شیر ده موثر است .

۲۴) سابقا نوعی شربت از اسفناج تهیه شد که در معالجه خونریزی ها و کم خونی از آن استفاده می کردند .

۲۵) تخم اسفناج ملین و خنک کننده است .

۲۶) تخم اسفناج برای برطرف کردن ورم کبد و یرقان مفید است .

۲۷)اسفناج تعداد گلبول های قرمز خون را افزایش می دهد .

۲۸) اسفناج چون دارای کلروفیل است ، عضلات روده را تحریک کرده و تخلیه مدفوع را آسان می کند .

۲۹) اگر کسی مبتلا به حبس البول ( یعنی بند آمدن ادرار ) است ، می تواند با مخلوط نصف فنجان آب اسفناج این ناراحتی را درمان کند ، با همان مقدر روغن بادام یا روغن زیتون مخلوط کرده و به او بدهید .

۳۰) اسفناج را در سالاد خود بریزید و میل کنید.

اسفناج به علت داشتن اگزالات برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگ های کلیه و مثانه مناسب نیست ، ضمنا آنهائی که سرد مزاج هستند ، باید اسفناج را با ادویه گرم نظیر زنجبیل و هل میل نمایند .