نام علمی : Soja hispida Moench

سویا قرن ها است که غذای مردم آسیا ، مخصوصا چین بوده است و چینی ها آن را همراه با برنج به عنوان غذای اصلی خود مصرف می کنند ، ایالات متحده آمریکا بزرگترین تولید کننده سویا می باشد و تقریبا دو سوم محصول کل دنیا را تولید می کند .

سویا در ایران بنام ( لوبیا روغنی ) ، ( لوبیا چینی ) سوژا و دانه سویا معروف است .

سویا گیاهی است یک ساله ، دارای ساقه پرشاخه ، برگ های آن بیضی ، نوک تیز و سبز رنگ می باشد ، میوه آن شبیه لوبیا است که در هر غلاف آن سه تا پنج دانه جدا از یکدیگر وجود دارد ، رنگ دانه سویا بر حسب انواع مختلف متفاوت است و به رنگ های زرد ، سفید ، سیاه ، خاکستری و خال دار دیده می شود .

دانه سویا به بزرگی یک نخود ، کمی مسطح و گرد است ، دانه سیاه سویا بیشتر در طب گیاهی مصرف دارد ، ولی از دانه زرد رنگ آن بیشتر برای روغن گیری استفاده می کنند .

سویا به علت داشتن پروتئین و مواد مغذی ، در تغذیه انسان بکار می رود .

سویا از چین به نقاط دیگر دنیا راه یافته است و بطور وحشی در آن کشور وجود دارد .

سویا در حدود ۳۵۰۰ نوع مختلف دارد که هر کدام آب و هوای مخصوصی را می خواهد .

سویا از نظر ویتامین های گروه B بسیار غنی است و دارای مقداری ویتامین های C ، D ، E ، K و کمی کاروتن می باشد ، سویا همچنین دارای کلروفیل و آنتی بیوتیکی بنام کاناوالین نیز هست .

دانشمندان موفق شده اند که از لوبیای سویا یک نوع آنتی بیوتیک ارزان قیمت تهیه کنند که مورومیکس نامیده می شود و باکتری های مضر روده را از بین می برد .

جدول زیر مواد موجود در صد گرم دانه خشک و رسیده ، جوانه سویا ، شیر سویا و سبوس سویا را نشان می دهد :

■ آب در دانه خشک : ۱۰ گرم ، در جوانه سویا : ۸۶ گرم ، در شیر سویا : ۹۲/۵ گرم و در سوس سویا : ۶۲/۸گرم

■ پروتئین در دانه خشک : ۳۴ گرم ، در جوانه سویا : ۶ گرم ، در شیر سویا : ۳/۴ گرم و در سوس سویا : ۵/۶ گرم

■ چربی در دانه خشک : ۱۷/۷ گرم ، در جوانه سویا : ۱/۴ گرم ، در شیر سویا : ۱/۵ گرم و در سوس سویا : ۱/۳ گرم

■ مواد نشاسته ای در دانه خشک : ۲۹ گرم ، در جوانه سویا : ۴/۷ گرم ، در شیر سویا : ۲/۲ گرم و در سوس سویا : ۹/۵ گرم

■ کلسیم در دانه خشک : ۲۲۶ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۴۸ میلی گرم ، در شیر سویا : ۲۰ میلی گرم و در سوس سویا : ۸۲ میلی گرم

■ فسفر در دانه خشک : ۵۵۰ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۶۷ میلی گرم ، در شیر سویا : ۴۸ میلی گرم و در سوس سویا : ۱۰۴ میلی گرم

■ آهن در دانه خشک : ۸/۴ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۱ میلی گرم ، در شیر سویا : ۰/۸ میلی گرم و در سوس سویا : ۴/۸ میلی گرم

■ ویتامین آ در دانه خشک : ۸۰ واحد ، در جوانه سویا : ۸۰ واحد ، در شیر سویا : ۴۰ واحد و در سوس سویا : ۷۳۲۰ واحد

■ ویتامین ب ۱ در دانه خشک : ۱/۱ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۰/۲۵ میلی گرم ، در شیر سویا : ۰/۸ میلی گرم و در سوس سویا : ۰/۰۲ میلی گرم

■ ویتامین ب ۲ در دانه خشک : ۰/۳ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۰/۲ میلی گرم ، در شیر سویا : ۰/۰۳ میلی گرم و در سوس سویا : ۰/۲۵ میلی گرم

■ ویتامین ب ۳ در دانه خشک : ۲/۲ میلی گرم ، در جوانه سویا : ۰/۸ میلی گرم ۰/۲ ، در شیر سویا : میلی گرم و در سوس سویا : ۰/۴ میای گرم

همانطور که گفته شد ، سویا از نظر مواد پروتئینی بسیار قوی است و در کشورهای فقیر از آن به عنوان جانشین گوشت استفاده می کنند ، در جدول زیر سویا با گوشت مقایسه شده است :

■ آب موجود در سویا : ۹/۸۷ % و موجود در گوشت گاو : ۷۴ %

■ پروتئین موجود در سویا : ۳۶/۶۷ % و موجود در گوشت گاو : ۲۳/۷۴ %

■ چربی موجود در سویا : ۱۷ % و موجود در گوشت گاو : ۲/۳ %

■ پتاسیم موجود در سویا : ۳/۱% و موجود در گوشت گاو : ۵۴ %

■ اسید فسفریک موجود در سویا : ۱/۴۷ % و موجود در گوشت گاو : ۶۶ %

بنابراین همانطور که در جدول بالا دیده می شود ، مقدار پروتئین سویا ۱/۵ برابر گوشت گاو می باشد و منبعی غنی از پروتئین است .

برای درست کردن شیر سویا ، دانه سویا را له کرده و به مدت ۲۴ ساعت تحت تاثیر آب قرار می دهند ، سپس آن را صاف می کنند و بدین ترتیب نوشابه ای مانند شیر بدست می آید که منبع غذایی خوبی است ، که می توان بجای شیر گاو ( که مضراتی دارد ) مصرف کرد .

روغن سویا که از فشردن دانه های له شده سویا بدست می آید ، رنگ زرد مایل به قرمز دارد و دارای بوی مخصوصی شبیه بوی لوبیا است و در حرارت ۱۵ درجه منجمد می شود ، ولی در درجه حرارت معمولی حالت روان دارد.

۱) سویا مقوی و باد شکن است

۲) دانه سویا ، مدر ، تب بر و ضد سم است

۳) در چین دانه سویا را بعنوان ضد سم مصرف می کنند

۴) شیر سویا غذای مفیدی برای کودکان است

۵) نان سویا برای مبتلایان به بیماری قند بسیار مناسب است ، زیرا اولا ارزش غذایی زیادی دارد ، ثانیا مواد نشاسته ای که تبدیل به قند می شود در آن کم است

۶) دانه های سبز سویا را له کرده و بصورت ضماد در آورید ، این ضماد برای زخم های آبله و سایر زخم ها مفید است ، همچنین برای رفع التهاب و قرمزی پای بچه ها که در اثر ادرار بوجود آمده مفید است .

۷) سویا برای مبتلایان به نقرس و رماتیسم و اشخاص ضعیف البنیه بسیار مفید است

۸) سوس سویا برای تحریک اشتها بکار می رود

۹) سوس سویا را برای از بین بردن بوی گوشت بکار می برند

۱۰) سوس سویا را به غذاهایی که تردید دارید سالم باشد بزنید ، سم آن را خنثی می کند

۱۱) سوس سویا ملین ، خنک کننده و ضد سم است

۱۲) اگر زن حامله در معرض خطر سقط جنین باشد به او سوس سویا بدهید

۱۳) اگر ادرار کسی بخون آلوده است ، سوس سویا درمان آن است

۱۴) سوس سویا برای سوختگی پوست مفید است

۱۵) فرآورده های سویا برای پیشگیری از سرطان مفید است

۱۶) سویا به فعالیت روده ها و دفع منظم سموم کمک می کند

۱۷) سویا مقدار تری گلیسی در خون را پائین می آورد

۱۸) برای تمیز کردن شریان ها ، از فرآورده های سویا استفاده کنید ، حتی کسانی که مبتلا به شرائین و در معرض خطر قلبی هستند ، اگر از سویا استفاده کنند و گوشت را از برنامه غذایی خود حذف کنند ، به زودی شریان های آنها تمیز و جوان خواهد بود .

۱۹) سویا سنگ کیسه صفرا را شکسته و خارج می سازد و اگر از فرآورده های سویا استفاده کنید ، در بدن شما سنگ کیسه صفرا تولید نخواهد شد ، اگر سنگ کیسه صفرا دارید رژیم خود را به سویا تغییر دهید

۲۰) سویا برای سلامت روده بزرگ و تنظیم تخلیه و دفع مواد زائد بسیار مفید است

۲۱) سویا موثر برای درمان سرطان کولون است

۲۲) سویا از سرطان سینه جلوگیری می کند

۲۳) سویا منبع غنی هورمون استروژن است ، بنابراین می توان جانشین هورمون های مصنوعی در دوران یائسگی باشد ، پس خانم ها در دوران یائسگی بهتر است از فرآورده های سویا استفاده کنند .

فرآورده های سویا زیاد است و بسته به نوع سلیقه می توانید از آنها استفاده کنید ، مانند شیر سویا ، شیر بریده سویا ، در سویا ، بلغور سویا ، سویای بو داده ، پروتیئن سویا ، سوس سویا ، سویای تخمیر شده ، جوانه سویا و غیره

در زمان انتشار این مطلب مضرات خاصی برای آن نیافتیم ، اگر بیماری خاصی دارید جهت جلوگیری از تداخل دارویی احتمالی ، بیشتر تحقیق بفرمایید .

بطور مثال بنظر می رسد که فرآورده های سویا برای کسانی که اختلالات تیروئید دارند مناسب نمی باشد