نام علمی : Oryza

برنج گیاهی است یک ساله که ارتفاع آن تا ۱/۵ متر می رسد و در مناطق گرم و مرطوب و پرآب می روید ، ساقه آن راست و برگ های آن بزرگ و نوک تیز است ، هر سنبلک برنج دارای دنباله کوتاه و یک گل دارد ، میوه آن بشکل خوشه ای متشکل از سنبلک ها درانتهای ساقه قرار دارد و یک دانه برنج در آن است که شلتوک می نامند .

برنج از غلات مهم است و تقریبا غذای اصلی نصف مردم کره زمین می باشد و منشا برنج از آسیا است و در حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در هند و چین زراعت می شده است ، برنج بعدا از آسیا به ژاپن ، سبلان و دیگر نقاط استوایی کره زمین راه یافت و در قرن هفتم میلادی مصریان نیز شروع به کشت آن کردند .

برنج انواع مختلف دارد و این انواع را تا حدود ۱۵۰ نوع مختلف تخمین می زنند ، نمونه های مرغوب آن در شمال و جنوب ایران و نواحی گرمسیر فارس و اصفهان کاشته می شود .

بطور کلی دو نوع برنج وجود دارد :

نوعی که دانه آن دراز و کشیده و باریک است که بنام برنج صدری معروف است و دیگری که دانه آن ریز و گرد می باشد و بنام برنج چینی یا ژاپنی شهرت دارد .

آن نوع برنجی که ایرانیان و مردم بیشتر کشورها مصرف می کنند برنجی است که شلتوک و پوسته خارجی آن گرفته شده است ، رنگ اصلی برنج وقتی که در پوسته است قهوه ای است و بنام برنج قهوه ای Brown Rice نامیده می شود .

برای بدست آوردن برنج سفید ، دانه های برنج را در دستگاه های مخصوصی می ریزند و این دستگاه ها پوسته خارجی برنج را از آن جدا کرده و سپس با اصطکاک دادن برنج بدون پوسته با یکدیگر غشای خارجی آن نیز از بین می رود و برنج به رنگ سفید و شفاف بدست می آید که عاری از ویتامین ب ۱ است و اشخاصی که منحصرا از برنج تغذیه می کنند و غذای دیگری مصرف نمی کنند به بیماری بری بری Beri-Beri دچار می شوند .

بنابراین برای استفاده از تمام ویتامین ها و مواد معدنی برنج بهتر است که از برنج قهو ه ای که غشاء خارجی آن گرفته نشده است استفاده کرد ، ولی البته باید توجه داشت که هضم برنج قهوه ای کمی مشکل تر از هضم برنج سفید می باشد .

یکی دیگر از انواع برنج نوع وحشی از آن است که سیاه رنگ و باریک تر و دراز تر از برنج صدری است ، این نوع برنج هم دارای مواد معدنی و ویتامین های بیشمار است ، ولی البته هضم آن کمی مشکل است و بهتر است که مخلوط با برنج سفید بکار برده شود .

در برنج ماده ای بنام اوریدین Oridine وجود دارد که خاصیت ضد التهاب عصبی را دارا است ، برنج از لحاظ مواد غذایی بسیار غنی است ، البته همانطور که گفته شد هنگانی که پوسته قهوه ای آنرا می گیرند مقداری از ویتامین های خود را از دست می دهد.

در برنج ماده ای بنام اوریدین Oridine وجود دارد که خاصیت ضد التهاب عصبی را دارا است ، برنج از لحاظ مواد غذایی بسیار غنی است ، البته همانطور که گفته شد هنگانی که پوسته قهوه ای آنرا می گیرند مقداری از ویتامین های خود را از دست می دهد.

انرژی در برنج قهوه ای : ۳۶۰ کالری ، و در برنج سفید : ۳۶۲ کالری

آب در برنج قهوه ای : ۱۲ گرم ، و در برنج سفید : ۱۲ گرم

پروتئین در برنج قهوه ای : ۷/۵ گرم ، و در برنج سفید : ۶/۶ گرم

نشاسته در برنج قهوه ای : ۷۶ گرم ، و در برنج سفید : ۸۰ گرم

کلسیم در برنج قهوه ای : ۳۲ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۲۵ میلی گرم

فسفر در برنج قهوه ای : ۲۲۰ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۹۵ میلی گرم

آهن در برنج قهوه ای : ۱/۶ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۰/۸ میلی گرم

سدیم در برنج قهوه ای : ۱۰ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۵ میلی گرم

پتاسیم در برنج قهوه ای : ۲۱۵ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۹۰ میلی گرم

ویتامین ب ۱ در برنج قهوه ای : ۰/۳۵ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۰/۰۶ میلی گرم

ویتامین ب ۲ در برنج قهوه ای : ۰/۰۵ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۰/۰۳ میلی گرم

ویتامین ب ۳ در برنج قهوه ای : ۴/۸ میلی گرم ، و در برنج سفید : ۱/۵ میلی گرم

همانطور که دیده می شود مقدار ویتامنی B۱ در برنج سفید شده یک ششم و ویتامین B۲ نصف و ویتامین B۳ به مقدار یک سوم برنج قهو ه ای می باشد و مواد معدنی آن به مقدار بسیار زیادی کاهش می یابد .

پوست و یا شلتوک برنج که در مراحل کوبیدن از آن جدا می شود سبوس برنج Rice Bran نامیده می شود که آن هم منبع ویتامین ها و مواد معدنی است .

در صد گرم سبوس برنج مواد زیر وجود دارد :

انرژی - ۲۷۵ کالری

آب - ۹/۷ گرم

پروتئین - ۱۳/۵ گرم

چربی - ۱۵/۵ گرم

نشاسته - ۵۰ گرم

کلسیم - ۷۵ گرم

فسفر - ۱۴۰۰ میلی گرم

آهن - ۲۰ میلی گرم

پتاسیم - ۱۵۰۰ میلی گرم

ویتامین ب ۱ - ۲/۲۵ میلی گرم

ویتامین ب ۲ - ۰/۲۵ میلی گرم

ویتامین ب ۳ - ۳۰ میلی گرم

غشای قهو ه ای رنگ برنج نیز که در اثر بهم سائیدن در دستگاه های مخصوص و یا در موقع شستن زیاد از برنج جدا می شود سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی و پروتئین است ، جدول زیر مقدر مواد موجود در صد گرم این غشای قهو ه ای رنگ را نشان می دهد :

کالری - ۲۶۵

آب - ۹/۸ گرم

پروتئین - ۱۲ گرم

چربی - ۱۲/۸ گرم

نشاسته - ۶۰ گرم

کلسیم - ۷۰ میلی گرم

فسفر - ۱۱۰۰ میلی گرم

آهن - ۱۶ میلی گرم

پتاسیم - ۷۱۵ میلی گرم

ویتامین ب ۱ - ۱/۸۵ میلی گرم

ویتامین ب ۲ - ۰/۱۸ میلی گرم

ویتامین ب ۳ - ۲۸ میلی گرم

برنج از نظر طب ایرانی ، معتدل و خشک است ، البه بستگی دارد آن را چگونه درست کنید ، برنج آبکش شده سرد است و آب آن گرم ، در حالی که برنج کته شده گرم است .

برنج دارای ماده ای بنام Amidon می باشد ، ولی از نظر اینکه ماده گلوتن آن کم است ، یعنی کاملا بهم نمی چسبد ، نان درست کردن از آن کمی مشکل است ، در خاور دور از برنج نوعی الکل درست می کنند که بنام ساکه معروف است که سمیت آن از الکل معمولی کمتر است و به مصرف دارویی می رسد .

برنج غیر از اینکه یک غذای سهل الهضم است ، بسیار مقوی است و ضمنا خواص درمانی بسیاری را دراست که به تعدای از آن اشاره می شود :

۱) برنج قهوه ای خاصیت ضد التهاب عصبی را دارد .

۲) خوردن برنج تحریکات معده و روده را کم می کند .

۳) از جوانه برنج نوعی مالت تهیه می شود که بعنوان مقوی معده بکار می رود .

۴) اگر برنج را در آب بپزید ، آب درمان کننده اسهال و اسهال خونی است ، آب برنج را می توان به اطفال شیرخوار نیز داد .

۵) برای شست و شوی زخم ها از آب برنج استفاده کنید .

۶) آب برنج را می توان برای درمان ورم های روده ای و استفراغ های خونی بکار برد .

۷) دم کرده ریشه و ساقه های زیر زمینی برنج برای زیاد شدن ترشحات ادرار مصرف می شود .

۸) برای درمان تب ، بدن و سر را با در برنج کمپرس کنید .

۹) برنج خواب آور است .

۱۰) برنج تشنگی را برطرف می کند .

۱۱) زیاده روی در خوردن برنج موجب ازدیاد وزن می شود .

۱۲) خوردن برنج تولید اسپرم می کند .

۱۳) برنج را اگر با شیر و شکر مخلوط کنید و بخورید بسیار مقوی است و نیروی جنسی را تقویت می کند .

۱۴) برای برطرف کردن دل بهم خوردگی و استفراغ برنج را با دوغ تازه بخورید .

۱۵) اگر برنج سفید را در آب خیس کنید ، آب آن برای درمان اسهال و قطع قاعدگی مفید است .

۱۶) آب جوشانده برنج را که آبکش می کنید دور نریزید ، با این آب جواهرات خود را بشوئید که آنها را جلا می دهد .

۱۷) برای رفع التهاب پوست ، در برنج را با نشاسته یا پودر تالک مخلوط کرده و به پوست بمالید .

۱۸) دانشمندان ثابت کرده اند که خوردن برنج برای درمان فشار خون بسیار مفید است .

۱۹) خوردن برنج (به حد تعادل ) ، قند خون را در حالت تعادل نگاه می دارد .

۲۰) یکی از اطباء آمریکایی رژیم برنج را برای درمان فشار خون توصیه می کند ، او به بیماران تاکید می کند که برنج بدون نمک همراه با میوه های مختلف بخورند ، البته هنوز دانشمندان نمی دانند که در برنج چه ماده ای وجود دارد که باعث پائین رفتن فشار خون می شود .

۲۱) رژیم برنج برای اختلالات کلیوی مفید است .

۲۲) رژیم برنج برای مبتلایان به بیماری سورای سیس نیز بسیار مفید است .

زیاده روی در خوردن برنج موجب ازدیاد وزن می شود .

در زمان انتشار این مطلب مضرات خاصی برای آن نیافتیم ، اگر بیماری خاصی دارید جهت جلوگیری از تداخل دارویی احتمالی ، بیشتر تحقیق بفرمایید .