کوشاد ( ژانسیان ) Gantian

نام علمی : Gentiana Lutea

چون اولین بار پادشاه روم بنام جنتیوس ( که در سال های ۱۶۷-۱۸۰ قبل از میلاد حکومت می کرد ) بوسیله این دارو شفا یافت ، نام آنرا جنطیانا گذاشتند .

محمد بن زکریای رازی ( پزشک مشهور ایرانی ) نیز از این گیاه برای مداوای بسیاری از امراض استفاده می کرد .

کوشاد گیاهی است علفی ، چند ساله و بسیار زیبا ، دارای ساقه ای استوانه ای و سبز که بلندی آن به حدود ۱/۵ متر می رسد ، این گیاه به حالت خودرو در دشت ها و کوهستان های اروپا و آُسیا می روید .

برگ های کوشاد سبز رنگ ، نوک تیز و مثلثی است که دو برگ با هم بوسیله دمبرگ کوتاهی به ساقه چسبیده اند و برگ های بالای ساقه بدون دمبرگ می باشد ، گل های آن زرد رنگ بوده که به تعداد زیاد در اواخر بهار در کنار برگ ها ظاهر می شود .

از نظر طبی ریشه این گیاه قسمت مورد استفاده آن است ، این ریشه ضخیم ، گوشتی و به رنگ زرد تیره و یا قهوه ای قرمز بوده که دارای طعمی بسیار تلخ و بویی نامطبوع است .

برای مصارف طبی ریشه کوشاد باید اقلا سه ساله باشد تا اثر داشته باشد .

کوشاد دارای ماده ای شیمیایی بنام آماروجنتین می باشد که بسیار تلخ است ، بطوری که اگر این ماده را با ۵۰۰۰ قسمت آب مخلوط کنیم هنوز هم طعم تلخ آن حس می شود .

ترکیبات دیگر این گیاه بشرح زیر می باشد :

جنتوپیکرین ، جنتوپیکروزید ، جنتامارین ، جتی سین ، اسید جنتی سیک و جنتونوسید .

کوشاد همچنین دارای مقدری تانن ، اسانس ، پکتین و چربی می باشد.

کوشاد از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است .

۱) اشتها را تحریک می کند

۲) کوشاد گلبول های قرمز و سفید خون را زیاد می کند ، بنابراین برای معالجه کم خونی و بیماری های عفونی بکار می رود

۳) اثر ضد تورم دارد و برای رفع آرتروز و رماتیسم مصرف می شود

۴) تب بر است

۵) بیماری مالاریا را برطرف می کند

۶) درد نقرس را برطرف می کند

۷) حرارت و رطوبت را از بدن خارج می سازد

۸) فشار خون را پائین می آورد

۹) ناراحتی های کبدی را برطرف می کند

۱۰) تقویت کننده معده و بدن است

۱۱) اختلالات عادت ماهیانه را درمان می کند

۱۲) گرفتگی روده ها را باز می کند

۱۳) ادرار آور است

۱۴) ضماد کوشا با سرکه برای از بین بردن لکه های پوست مفید است

۱۵) عصاره این گیاه مسکن تمام درد ها است

۱۶) ورم طحال را برطرف می کند

۱۷) خون را تصفیه و تمیز می کند

۱۸) درمان کننده زردی و یرقان است

جوشانده : مقدار ۲۰ گرم ریشه خرد شده کوشاد را در یک لیتر آب جوش ریخته ، بگذارید برای مدت ۲۰ دقیقه به آرامی بجوشد ، سپس آن را صاف کنید ، مقدار مصرف این جوشانده یک فنجان ، قبل از هر غذا است .

دم کرده : مقدار ۵ گرم ریشه کوشاد را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید چند ساعت بماند ، سپس آن را صاف کرده و استفاده کنید .

تنطور : این تنطور را می توانید از فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها خریداری کنید ، مقدار مصرف آن ۱۰-۱۵ قطره همراه با آب ، سه بار در روز است .

مصرف بیش از حد کوشاد ممکن است باعث تحریک معده و بوجود آوردن حالت استفراغ و دل بهم خوردگی شود .

زنان باردار و مادران شیرده نباید از این گیاه استفاده کنند .