نام علمی : Arctium lappa

بابا آدم که فیل گوش و آراقیطون نیز نامیده می شود ، گیاهی است علفی و دوساله که ارتفاع ساقه آن تا ۱/۵ متر می رسد ، این گیاه به حالت وحشی در دشت ها و نواحی معتدل و مرطوب و سایه در اروپا و آسیا می روید ، ساقه آن که شبیه پوست مار است پوشیده از کرک های خشن و زبر می باشد ، برگ های آن بسیار بزرگ و پهن بحالت افتاده بر روی ساقه قرار درد .

رنگ برگ ها در قسمت چسبیده به ساقه سبز کم رنگ و هر چه به طرف انتهای برگ نزدیک تر می شویم تیره تر می شود .

ریشه گیاه دراز و دوکی شکل و مانند هویج به ضخامت انگشت دست بوده و دارای مقدار زیادی کربنات پتاسیم و نیترات پتاسیم است ، پوست ریشه بابا آدم قهوه ای ، مغز آن سفید و طعم آن کمی شیرین است ، ولی بوی تهوع آوری دارد .

میوه آن پس از رسیدن به صورت فندقه ای با ۳ یا ۴ سطح و به رنگ زرد حنایی ظاهر می شود .

در انتهای میوه تارهای زرد رنگی وجود دارد که در موقع عبور گوسفندان و جانوران به پشم های آنها می چسبد و موجب پخش تخم این گیاه به مناطق دیگر می شود .

بابا آدم در بعضی از نقاط ایران به حالت وحشی می روید ، از ریشه این گیاه استفاده طبی بعمل می آید ، پس از خارج کردن ریشه بابا آدم از خاک ، آن را بخوبی شسته و به قطعات کوچک سه سانتیمتری تقسیم کرده و در اثر حرارت خورشید یا در کوره های مخصوصی خشک می کنند .

ریشه بابا آدم دارای ماده ای بنام اینولین Inulin ، روغن فرار ، تانن ، رزین ، قند ، آهن ، کلسیم و ویتامین C می باشد ، دانه بابا آدم دارای روغنی است به رنگ زرد و طعم تلخ اسید لینولئیک و اسید اولئیک است .

از نظر طب قدیم ایران ریشه بابا آدم سرد و خشک است .

۱) بهترین تصفیه کننده خون است و خون را تمیز کرده و سموم را از بدن خارج می کند .

۲) جوش های صورت و کورک را برطرف می کند .

۳) ادرار آور و معرق است .

۴) سیستم لنف بدن را تمیز می کند .

۵) بیماری های پوستی نظیر اگزما ، گل مژه و زخم ها را برطرف می کند .

۶) تورم را از بین می برد .

۷) تقویت کننده بدن است .

۸) جوشانده برگ های بابا آدم را در معالجه سرگیجه و رماتیسم بکار می برند .

۹) برای تنظیم قند خون و معالجه بیماری قند از جوشانده برگ های بابا آدم به مقدار سه فنجان در روز استفاده کنید .

۱۰) برای معالجه سرخک ، برگ های بابا آدم را با کمی شکر بجوشانید و به مریض بدهید .

۱۲) تخم بابا آدم ضد کرم معده و روده است .

۱۳) در ناراحتی های ریوی و گلو درد از جوشانده تخم بابا آدم استفاده کنید .

۱۴) در معالجه ذات الریه بکار می رود .

۱۵) ریشه بابا آدم در برطرف کردن سرماخوردگی موثر است .

۱۶) تب حاصل از بیماری مخملک را برطرف می کند.

۱۷) در معالجه یبوست موثر است .

۱۸) بعنوان ضد سم در هنگام نیش زدن جانوران سمی استفاده می شود.

۱۹) برای معالجه کچلی برگ بابا آدم را دم کرده و روی پوست سر بمالید .

۲۰) برای معالجه زخم ها و التیام جراحات ، جوشانده برگ بابا آدم را با مقدار مساوی روغن زیتون مخلوط کرده و روی زخم ها و جراحات بمالید .

۲۱) ریشه بابا آدم علاج کم خونی و رنگ پریدگی است ، زیرا دارای مقدار زیادی آهن است .

۲۲) برای معالجه رماتیسم و آرتروز مفید است .

۲۳) نقرس را برطرف می کند .

۲۴) در معالجه بیماری های عفونی موثر است .

۲۵) درد سیاتیک را آرام می کند .

۲۶) در برطرف کردن کمر درد موثر است .

۲۷) آب آوردن بدن را درمان می کند .

۲۸) هضم غذا را تسریع می کند .

۲۹) ورم کلیه را دفع می کند .

۳۰) آنهائی که میل زیادی بخوردن شیرینی و شکر دارند ، اگر صبح ناشتا از دم کرده این گیاه بنوشید بزودی این عادت رفع خواهد شد .

۳۱) کهیر را برطرف می کند.

۳۲) ریشه بابا آدم را له کرده و یا بجوشانید و آنرا روی کورک و یا اگزما بمالید تا آنرا برطرف کند .

۳۳) برای جلوگیری از ریزش مو و تقویت آن جوشانده غلیظ ریشه بابا آدم را به سر مالید .

۳۴) برای برطرف کردن سوزش و درد گزیدگی زنبور یا حشرات ، برگ بابا آدم را له کرده و به محل گزیدگی بمالید .

دم کرده ریشه بابا آدم : مقدار ۵۰ گرم ریشه بابا آدم را در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت ۲۰ دقیقه دم کنید .

جوشانده ریشه بابا آدم : مقدار ۸۰ گرم ریشه بابا آدم را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید بمدت ۱۰ دقیقه به آرامی بجوشد .

تنطور بابا آدم : در صورت پیدا نکردن ، گیاه بابا آدم می توانید تنطور آن را از فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها خریداری کنید ، مقدار مصرف تنطور آن ۱۰-۲۰ قطره و سه بار در روز است.

دم کرده ریشه بابا آدم و شیرین بیان : ۳۰ گرم ریشه بابا آدم را با مقدار مساوی آن شیرین بیان در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت نیم ساعت دم کنید ، این دم کرده تصفیه کننده خون است ، برای این منظور از این دم کرده بمقدار سه فنجان در روز بنوشید .

مضرات خاصی در منابع معتبر ( در زمان تهیه مطلب ) پیدا نکردیم .