نام علمی : Medicago sativa

یونجه گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن تا یک متر می رسد ، برگ های آن دارای سه برگچه می باشد ، برگچه های نوک تیز ، سبز رنگ و بیضی شکل است .

گل های یونجه به شکل سبز و به رنگ بنفش تیره یا آبی روشن است ، میوه یونجه مانند صدف بوده و دانه داخل میوه مانند لوبیا ، ولی کوچکتر از آن می باشد .

یونجه ریشه ای بسیار عمیق دارد و ریشه آن تا سه متر به داخل زمین نفوذ می کند و بنابراین منبع ویتامین ها و مواد معدنی است که از خاک می گیرد .

یونجه از زمان های بسیار قدیم در ایران کشت می شده است و در حدود پنج قرن قبل از میلاد مسیح از ایران به یونان برده شد و در قرن هفتم بعد از میلاد به اروپا راه یافت ، یونجه در ایران در مناطق مرکزی و جنوبی به مقدار بسیار زیاد کشت می شود .

زنبور عسل گل یونجه را دوست دارد و از آن شهد زیادی بدست می آورد و تبدیل به عسل می کند .

پرورش این گیاه در قدیم برای تهیه علوفه چهارپایان بوده ، ولی در حال حاضر به علت دارا بودن مواد مغذی به مصرف غذایی نیز می رسد .

یونجه سرشار از ویتامین های A ، C ، E ، K و همچنین دارای آمیلاز ( که آنزیم مخصوص هضم مواد نشاسته ای است ) می باشد .

آنزیم های بسیاری در یونجه یافت می شود ، بعنوان مثال می توان از امولسین ، اینورتاز و پکتیاز نام برد .

یونجه دارای حدود ۲۰ % پروتئین می باشد ، پروتئین های موجود در یونجه عبارتند از :

لیزین ، آرژنین ، هیستیدین ، آدنین ، فنیل آلانین ، آسپاراژین و سیستین ، یونجه دارای اسید فسفریک نیز هست .

یونجه همچنین دارای منیزیوم ، آهن و مقدار جزئی ارسنیک و سیلیس است .

بنابراین یونجه از نظر مواد غذایی بسیار قوی است و غذای خوبی برای انسان و حیوانات است .

یونجه از نظر طب قدیم ایران گرم است ، البته تازه آن گرم و تر است و خشک شده آن گرم و خشک است .

۱) یونجه از نظر اینکه دارای بسیاری از مواد معدنی می باشد ، شیره آن برای بچه هایی که در حال رشد هستند و اسخوان بندی محکمی ندارند بسیار مفید است ، حتی امروزه پودر این گیاه را در داروخانه ها می فروشند که آن را می توان برای بچه های شیر خوار مصرف کرد .

برای تهیه شیره یونجه باید مقدار ۳۰۰ گرم یونجه را در یک لیتر آب ریخت و آن را جوشانید تا مقدار آب آن به نصف تقلیل یابد ، سپس آن را صاف کرده و مقدار کمی عسل به آن اضافه کنید که بصورت شربت درآید ، مقدار مصرف برای اطفال ۲۰۰ گرم در روز است و برای اطفال شیرخوار حدود ۵۰ گرم می باشد که می توان به شیر آنها اضافه نمود ، اشخاص بزرگسال هم برای بالا بردن انرژی می توانند از این شیره استفاده کنند .

۲) یونجه را به صورت تازه و یا جوانه آنها را با سالاد میل کنید ، جوانه یونجه را به صورت بسته بندی شده می توانید از سوپر مارکت ها خریداری کنید .

۳) یونجه ملین است

۴) یونجه دو برابر اسفناج آهن دارد ، بنابراین خونساز است و برای کسانی که به کم خونی مبتلا هستند مفید است

۵) یونجه به علت دارا بودن آهن برای درمان بیماری راشیتیسم بکار می رود

۶) عوارض کمبود ویتامین ث با خوردن یونجه از بین می رود

۷) یونجه تازه در بسیاری از کشورها مانند چین و روسیه و آمریکا به مقدار زیاد به جای اسفناج مصرف می شود

۸) یونجه را در داروخانه ها و فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها بصورت پودر ، کپسول و قرص بفروش می رسانند ، مقدرمصرف آن سه قرص در روز است.

۹) یونجه حاوی مقدرزیادی ویتامین است . کوبیده آن زخم را به سرعت التیام داده و از خونریزی جلوگیری می کند .

۱۰) ضماد پخته یونجه را اگر روزی چند بار روی اعضایی که رعشه دارند بگذارید آنها را شفا می دهد

۱۱) تخم یونجه قاعده آور است و برای این منظور تخم یونجه را بصورت دم کرده مصرف کنید

۱۲) دم کرده یونجه درمان اسهال است

۱۳) برای نرم کردن سینه و تسکین سرفه روزی ۲-۳ فنجان دم کرده تخم یونجه را مصرف کنید

۱۴) برای درمان لقوه و رعشه تخم یونجه را در روغن زیتون بریزید و مدت یک هفته جلوی آفتاب بگذارید ، سپس آن را صاف کنید و روزی چند قاشق از آن را بخورید و همچنین روی اعضایی که رعشه دارند بمالید.

با همه مزایایی که یونجه دارد در خوردن تازه آن نباید زیاده روی کرد ، زیرا بسیار نفاخ است و حتی حیواناتی که به مقدار زیاد از آن می خورند ، به علت گاز زیاد ممکن است تلف شوند .